KHÁM PHÁ KỸ THUẬT HÁT LIỀN TIẾNG (LEGATO)

KHÁM PHÁ KỸ THUẬT HÁT LIỀN TIẾNG (LEGATO)

Nếu bạn đang đi trên con đường nghệ thuật âm nhạc, bạn không thể không biết về kỹ thuật hát liền tiếng (legato). Sau đây là tổng hợp toàn bộ kiến thức về kỹ thuật hát liền tiếng mà một người nghệ sỹ toàn diện cần phải nắm vững.

Hát liền tiếng là gì?

Hát liền tiếng (legato) là kỹ thuật thanh nhạc cơ bản nhất, là cách hát chuyển tiếp từ âm này sang âm kia một cách đều, mềm mại và tự nhiên. Hát liền tiếng chú trọng vào phần hơi, điều chỉnh âm lượng, kiểm soát giọng hát để tạo ra sự mượt mà và hấp dẫn người nghe bằng tính trữ tình, cảm xúc. Hát liền tiếng không chú trọng vào việc phô diễn kĩ thuật, giọng hát, hay quãng cao, quãng thấp, nó không phải loại kĩ thuật hoa mĩ nhưng là kĩ thuật nền rất quan trọng trong ca hát mà ca sĩ nào cũng cần học. Hát liền tiếng có xuất xứ từ những bài dân ca cách đây rất nhiều thế kỉ, và trở nên phổ biến cho đến tận nền âm nhạc hiện đại.

Hát liền tiếng là một trong những kỹ thuật cổ điển, thường được sử dụng trong lối hát bel canto (nghệ thuật hát đẹp chuẩn mực nhất của opera). Vì hát liền tiếng có thể tạo ra sự mượt mà, cảm xúc, nên kỹ thuật hát liền tiếng được áp dụng chủ yếu trong những bản nhạc và loại giọng trữ tình (phổ biến ở châu Á và Việt Nam).

Một số ví dụ về legato

Trước hết, hãy nghe kĩ cô bé Amira Willighaghen hát aria O mio babbino caro ở clip sau. Tuy là một thí sinh The Voice, nhưng với kinh nghiệm của cô bé về legato, bạn sẽ thấy có sự thiếu mềm mại, bị giật cục, đứt hơi liên tục và chuyển âm tiết chưa mượt mà, thiếu kết nối. Cảm giác như cô bé đang đánh vật với các đoạn chuyển dù không hề lên cao hay xuống thấp.

Đơn giản vì cô bé không có legato tốt, dẫn tới các note nhạc không chắp nối mịn màng với nhau, lộ rõ đường keo dính những vết nứt. Trong khi đó, diva Montserrat Cabelle nhờ có legato điêu luyện mà tạo nên những đoạn chuyển mượt mà, ấm áp, không một chút gợn, mịn màng và trôi như một dòng suối. Hãy nghe bà hát O mio babbino caro.

Tiếp theo, hãy nghe SoHyang hát ca khúc Memory ở clip sau, chú ý vào đoạn mở đầu và đoạn từ 1:22.

Có thể thấy, SoHyang hát khá đứt đoạn, đứt gãy, nhiều đoạn bị giật và tụt âm, cảm giác khá chật vật. Đó là vì cô không sử dụng legato tốt.

Trong khi đó, Barbra Streisand hát vô cùng êm ái, ấm áp, mượt và mịn đến không tì vết, không có một vết đứt hay giật âm nào, vuốt nhỏ tiếng vô cùng thanh thoát. Cách vuốt chữ sau khi kết thúc mỗi câu hát cũng đầy thoải mái. Đó là bởi bà có một legato bậc thầy.

Nghe tiếp Adagio qua tiếng hát của Minh Như và Lara Fabian, bạn sẽ thấy sự khác biệt lớn giữa thí sinh nghiệp dư có legato kém và ca sĩ chuyên nghiệp có legato tốt.

Phần trình diễn Adagio của Lara Fabian.

Giống như Lara Fabian, Celine Dion trở thành diva nhạc pop cũng vì cô có legato siêu mềm mượt.

Luyện tập Legato

Vậy làm thế nào để hát liền tiếng đạt hiệu quả? Sau đây là một số cách để mình luyện hát liền tiếng.

  • Hơi thở: Như mọi kĩ thuật khác, legato đòi hỏi một buồng hơi lớn, phổi khỏe. Người thở yếu sẽ khó hát liền mạch trong một hơi dài được. Vì vậy hãy luyện thở và điều tiết hơi thở.
  • Âm lượng: Điều chỉnh âm lượng to nhỏ là cách thức căn bản giúp bạn kiểm soát tốt legato. Hãy tập hát to và nhỏ ngay trong một làn hơi.
  • Dùng giọng óc (head voice): Head voice gần giống với falsetto (giọng gió). Đừng bao giờ hát quá nhiều giọng ngực (chest voice), tức giọng thường của mình, vì độ nặng của nó sẽ đè gãy legato của bạn. Phải làm sao để chuyển xuống trầm rồi lên cao ngay mà vẫn không đem theo sức nặng của giọng ngực lên cùng. Cách tốt nhất học là chuyển vị trí âm thanh lên thành head voice và tập hát cả mixed voice (giọng pha).
  • Tập vocalize (ngân nga không lời theo giai điệu): Trước khi ghép lời, hãy tập cho nhuần nhuyễn kỹ thuật và khả năng chuyển đổi tông giọng. Thử ngậm chặt miệng rồi ừm ừm trong mồm theo giai điệu, sẽ rất tốt để cải thiện legato.

Nếu bạn chưa hiểu rõ, hãy xem thị phạm từ huyền thoại opera Pavarotti và Marilyn Horne trong clip sau (có vietsub).

Thực chất hát liền tiếng legato là kỹ thuật vô cùng căn bản của thanh nhạc, ai không biết hát liền tiếng thì chưa thể coi là người biết hát. Ở TZM, bạn sẽ được trau dồi những kỹ thuật trên thường xuyên sau khi trở thành học viên chính thức. Để được đào tạo bài bản trên con đường âm nhạc, hãy nhanh chóng đăng ký ngay khóa Nghệ Sỹ Toàn Diện tại đây để nhận lịch test đầu vào từ TZM.

Nguồn: Long Phạm